Kimlere Botoks Yapılmaz? Gebelik, Emzirme ve Diğer Durumlar

Kimlere botoks yapılmaz sorusu, muayenehanemde uygulamadan önce sorulması gereken ama çoğu zaman atlanan bir soru. Uygulamayı isteyen kişi genellikle sonucu düşünerek geliyor, oysa ilk konuşmamız her zaman şu oluyor: sizin için uygun mu? Bu yazıda uygulamanın yapılmadığı durumları, temkinli davranılan halleri ve mutlaka paylaşmanız gereken bilgileri anlatacağım.

Neden bir uygunluk değerlendirmesi gerekiyor

Bu uygulama basit görünüyor. Birkaç dakika sürüyor, iz bırakmıyor, kişi hemen günlük hayatına dönüyor. Bu görüntü, tıbbi bir işlem olduğu gerçeğini gölgeliyor.

Uygulanan madde kas ile sinir arasındaki iletiyi etkiliyor. Bazı hastalıklarda bu iletim zaten bozuk, bazı dönemlerde ise güvenlik verisi yeterli değil. O yüzden "herkese yapılır" diyen bir yaklaşımdan uzak durmak gerekiyor.

Bir de şu ayrımı yapmak gerekiyor. Bazı durumlar kesin engeldir, uygulama hiç yapılmaz. Bazıları ise geçici engeldir, koşullar değiştiğinde uygulanabilir. Bazıları da temkinli davranılan hallerdir; uygulama yapılır ama plan değişir. Aşağıdaki başlıkları okurken bu üçlü ayrımı akılda tutmakta fayda var.

Gebelik

Gebelikte estetik amaçlı uygulama yapılmaz. Bunun sebebi bilinen bir zararın kanıtlanmış olması değil, tam tersi: gebelerde yapılmış yeterli güvenlik çalışması bulunmaması.

Etik nedenlerle gebelerde ilaç çalışması yapılmadığı için elimizde net veri yok. Böyle durumlarda tıbbın tutumu bellidir: gerekli olmayan bir işlemi ertelemek. Estetik uygulamalar tanımı gereği ertelenebilir işlemlerdir.

Gebeliğinizi bilmeden uygulama yaptırdıysanız telaşlanmayın, ama bunu takip eden hekiminize mutlaka söyleyin. Uygulanan madde bölgesel etki gösterir ve genel dolaşıma anlamlı ölçüde geçmesi beklenmez.

Emzirme dönemi

Emzirme döneminde de aynı yaklaşımı benimsiyorum. Maddenin anne sütüne geçtiğine dair bir gösterge yok, ancak bunu güvenle söyleyecek kadar veri de yok.

Bu dönemi bekleyip emzirme tamamlandıktan sonra planlamak en makul yol. Bebeğinizin sağlığı söz konusuyken bilinmeyenle risk almanın gereği yok. Aynı şey gebelik planlayan kişiler için geçerli değildir; uygulamadan sonra gebelik için özel bir bekleme süresi gerekmez, ama bunu hekiminizle konuşun.

Kas ve sinir kavşağını etkileyen hastalıklar

Bu başlık en kritik olanı. Kas ile sinir arasındaki iletimi bozan hastalıkları olan kişilerde uygulama yapılmaz, çünkü mevcut kas güçsüzlüğü belirgin biçimde artabilir.

Bu grupta yer alan hastalıklarınız varsa, ne kadar hafif seyrediyor olursa olsun uygulamadan önce mutlaka belirtmelisiniz. Aynı şey ilerleyici kas hastalıkları ve bazı nörolojik tablolar için de geçerli.

Burada dikkat çekmek istediğim nokta şu: kişi tanısını bilmeden geliyor olabilir. Yıllardır göz kapağında düşme, çabuk yorulma, akşama doğru artan halsizlik tarif eden birinde tanı konmamış bir tablo olabilir. Bu tür belirtileriniz varsa uygulamadan önce nöroloji değerlendirmesi istenmesi doğru olur.

Yutma ve nefes almayla ilgili bilinen bir sorunu olanlarda da temkinli davranılır. Özellikle boyun bölgesine yapılacak uygulamalarda bu şikayetler doğrudan planı etkiler. Böyle bir öykünüz varsa, uygulamayı yapacak hekimin bunu bilmesi şart.

Uygulama bölgesindeki aktif sorunlar

• Aktif enfeksiyon: Enjeksiyon yapılacak bölgede iltihaplı bir durum varsa uygulama ertelenir.
• Aktif cilt hastalığı: Bölgede devam eden bir döküntü ya da yara varsa beklenir.
• Yeni yapılmış işlemler: Aynı bölgeye kısa süre önce farklı bir işlem yapıldıysa sıralama planlanmalı.
• Maddeye ya da bileşenlerine bilinen alerji: Daha önce benzer bir uygulamada tepki geliştiyseniz mutlaka söyleyin.

Bunların hepsi geçici engel. Bölgedeki sorun düzeldiğinde uygulama planlanabilir. Aynı şekilde ateşli bir hastalık geçiriyorsanız ya da genel durumunuz iyi değilse, birkaç hafta beklemek en doğrusu. Estetik bir uygulamanın aciliyeti yok.

Yüz bölgesine yakın zamanda bir cerrahi işlem yapıldıysa, doku iyileşmesinin tamamlanması beklenir. İyileşmemiş bir dokuda kas hareketini değiştirmek, iz kalitesini ve şişliğin çözülmesini olumsuz etkileyebilir.

Kullandığınız ilaçlar ve kanama eğilimi

Bazı ilaçlar bu maddenin etkisini artırabilir ya da kas gücünü ek olarak azaltabilir. Bazı antibiyotik grupları bu başlıkta öne çıkıyor. Kullandığınız tüm ilaçları, takviyeleri ve bitkisel ürünleri hekiminize eksiksiz söylemeniz gerekiyor.

Kan sulandırıcı kullananlarda ya da kanama eğilimi olanlarda uygulama kesin olarak yasak değil, ancak morarma olasılığı artar. Bu durumda ilacınızı kendi kararınızla bırakmayın; ne yapılacağına ilacı yazan hekimle birlikte karar verilir.

Yaş sınırı var mı

Estetik amaçlı uygulamalar için ülkemizde on sekiz yaş altı uygun değildir. Bu bir gelişim meselesi olduğu kadar karar yetkinliği meselesi.

Üst yaş sınırı yok. Ancak ileri yaşta çizgilerin büyük kısmı hareketle oluşan çizgi olmaktan çıkıp yerleşmiş olur ve deri gevşemesi öne geçer. Böyle bir tabloda enjeksiyondan beklenen sonuç alınmaz. Bu durumda ameliyatsız işlemler arasından farklı bir seçenek ya da doğrudan cerrahi konuşulur.

Beklentiyle ilgili durumlar

Tıbbi engel dışında, uygulamayı önermediğim durumlar da var. Bunları açıkça konuşmayı tercih ediyorum.

• Gerçekçi olmayan beklentisi olan, tek bir enjeksiyondan yüz değişikliği bekleyen kişiler
• Şikayetinin kaynağı kas hareketi olmayan, sarkma ya da hacim kaybı öndeyken enjeksiyon ısrarı olanlar
• Görünümüyle ilgili takıntılı bir kaygısı olan ve bunun için destek alması gereken kişiler
• İki hafta içinde önemli bir olaya yetişmek isteyen, sonucun oturması için gereken iki haftayı bekleyemeyecek olanlar
• Karar sürecinde baskı altında olduğunu hissettiğim kişiler

Bu son madde önemsiz görünebilir ama değil. Kendi isteğiyle gelmeyen bir kişi, sonuç ne olursa olsun memnun olmuyor.

Bu başlıkları konuşmak bazen hastayı hayal kırıklığına uğratıyor. Yine de "size uygun değil" demeyi, uygun olmayan bir işlemi yapmaya tercih ediyorum. Uygun olmadığını söylemek, sonradan düzeltmeye çalışmaktan çok daha kolay.

Uygulamadan önce mutlaka söylemeniz gerekenler

Muayenede sorduğum ama hastanın kendiliğinden söylemesi gereken başlıklar şunlar:

• Gebelik ihtimali ya da emzirme durumu
• Bilinen tüm hastalıklarınız, özellikle kas ve sinir sistemiyle ilgili olanlar
• Düzenli kullandığınız ilaçlar, takviyeler ve bitkisel ürünler
• Daha önce yaptırdığınız enjeksiyon uygulamaları ve tarihleri
• Geçmişte yaşadığınız alerjik tepkiler
• Yüz bölgesine yapılmış ameliyatlar
• Yakın zamanda planladığınız cerrahi işlemler

Bu bilgileri saklamanın kimseye faydası yok. Botoks uygulaması öncesinde alınan ayrıntılı öykü, planın en önemli parçası. Uygun olmadığınız bir dönemde ısrar etmek yerine beklemek, sonucu değil güvenliği önceleyen bir tercih.

Uygunluğunuzdan emin değilseniz, karar vermeden önce bir plastik cerrahi uzmanına muayene olmanızı öneririm. Değerlendirme birkaç dakika sürüyor ve çoğu tereddüdü orada çözüyoruz.